Nguyễn Hữu Huân (con của Nguyễn Hữu Cầm)

Nguyễn Hữu Huân thuộc Gia hệ thứ Hai từ tỉnh Bình Thuận đến tỉnh Tiền Giang, là hậu duệ của Trung Lương Tướng Thượng Đẳng Thần Nguyễn Khoan.

Nguyễn Hữu Huân sinh năm Giáp Ngọ (1834), học thông văn võ, thi dậu Cử nhân hạng ưu, nên gọi là "Thủ Khoa Huân".

Sau khi đậu Thủ Khoa. Ông được, bổ nhiệm làm Giáo Thọ Huyện Kiến Hưng và lấy vợ tại làng Tịnh Hà cùng huyện (nay là xã Tịnh An, Huyện Chợ Gạo, Tỉnh Tiền Giang).

Khi giặc Pháp bắt đầu xâm lược Nam Kỳ (1859) và Phan Thanh Giản cùng Lâm Duy Hiệp, Đại diện Triều Đình Huế ký bán 3 tỉnh Định Tường, Gia Định. Biên Hòa cho Pháp thì Nguyễn Hữu Huân liền dấy binh chông giặc Pháp tại Mỹ Tho, rồi gia nhập vào Nghĩa quân do Đại Nguyên soái Trương Công Định chỉ huy với chức Phó quản dạo giúp Chánh quản Đạt) là Võ Duy Dương. Sau khi Bộ Tổng chỉ huy của Nghĩa quân Nam Bộ bị địch sát hại. Nguyễn Hữu Huân vẫn giương cao cờ đại nghĩa:

"Tiểu trừ giặc gian bình quốc loạn

Hưng binh tựu nghĩa phục giang sơn"

Suốt 10 năm liền (1865 - 1867), Ông sa vào tay giặc và bị hành hình tại làng Tịnh Hà, rồi chúng bêu đầu Ông ở cầu Cai Lộc vào ngày 19/5/1875.

Nguyễn Hữu Huân tuy mất đi, nhưng tấm gương trung liệt của “người trí giả - quân tử giả” vẫn tỏa sáng mãi đời đời với mấy chục bài văn thơ đậm đà màu sắc dân tộc vang vọng hùng khí thiêng liêng khắp non sông đất nước này. Má Chiến gọi Ông bằng chú, ở Thôn Hòa Lạc Trung (xã Hòa Định, Huyện Chợ Gạo, Tỉnh Tiền Giang) đã đọc lại cho tôi nghe một số bài từ năm 1941. Sau cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ bị thất bại, tôi tạm lánh ra đây.

Tiếc thay dòng máu tiết nghĩa trung kiên bất khuất ấy không có người "nối dõi Tông dường", bởi Nguyễn Hữu Huân không có con trai. Nhưng vợ, con gái và cháu ngoại của Ông là Trần Văn Thông vẫn nối tiếp ông cha làm trọn đạo lý làm người.